กฏหมาย พื้นฐาน

นักฟอกเงิน | ร้องทุกข์ | CHAT ROOM สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ | สืบจากศพ | ถอดรหัส DNA | พิสูจน์คนหาย | ทำอย่างไรจึงเปลี่ยนชื่อศพได้ | ตามหาคนหาย | การบริการสังคม | การวางทรัพย์ | ยึดทรัพย์แล้วไปไหน | การยึดหาอสังหาริมทรัพย์ | ยุติธรรมเปิดศูนย์บริการร่วม | D.S.I. คืออะไร | ไขข้อข้องใจ คดีพิเศษ | ศูนย์รับเรื่องคดีพิเศษ | คลินิกยุติธรรม | สายด่วน ป.ป.ส. | ราชทัณฑ์ Call Center | คุ้มครองพยาน : มิติใหม่ กระบวนการยุติธรรม | สัมภาษณ์นักโทษผ่านจอ | พยานปากสำคัญ | คดีไหนต้องถึงมือ DSI | ฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยา | ชุมชนสมานฉันท์ | ยุติธรรม อาสาคลายทุกข์ | คืนเด็กดีสู่ครอบครัว | ฝากขังผ่านดาวเทียม | บทความผู้ต้องขัง | บทความผู้ต้องขัง 2 | การเช่าบ้าน | หลักฐานการเช่า 1 | หลักฐานการเช่า 2 | จดทะเบียนการเช่า | บังคับให้จดทะเบียนเช่า | หน้าที่ของผู้ให้เช่า | หน้าที่ของผู้ให้เช่า 2 | ผู้ให้เช่าเข้าตรวจทรัพย์สิน | ผู้ให้เช่าตาย | เมื่อสิ่งของที่เช่าชำรุดเสียหาย 1 | เมื่อสิ่งของที่เช่าชำรุดเสียหาย 2 | เมื่อสิ่งของที่เช่าชำรุดเสียหาย 3 | ค่าเช่า | การชำระค่าเช่า | ถ้าไม่จ่ายค่าเช่าเลิกสัญญาได้ | เช่าช่วง 1 | เช่าช่วง 2 | การเช่าไม่มีกำหนดเวลา | สังหาริมทรัพย์ที่เช่าต้องเปลี่ยนชื่อ | อสังหาริมทรัพย์ที่เช่าเปลี่ยนมือ | การจัดการทรัพย์สินของผู้ในอยู่ 1 | การจัดการทรัพย์สินของผู้ไม่อยู่ 2 | การจัดการทรัพย์สินของผู้ไม่อยู่ 3 | การจัดการทรัพย์สินของผู้ไม่อยู่ 4 | เซ้ง | เซ้ง 2 | หน้าที่เจ้าพนักงาน | พลเมืองดี 1 | พลเมืองดี 2 | พลเมืองดี 3 | เด็กขโมยลูกอม | เด็กกำพร้า | คุ้มครองสิทธิเด็กฯ | การสอบสวนเด็ก | สั่งไม่ฟ้องเด็กทำผิด | การควบคุมตัวเด็กที่กระทำความผิด | เด็กอายุ 9 ปี กระทำผิด | ขายเหล้ามีสิทธิติดคุก | ประกันตัวเด็กทำอย่างไร | ประกันตัวเด็ก 24 ชม. | กรมพินิจรับประกัน 1 | กรมพินิจรับประกัน 2 | เตรียมพร้อมก่อนปล่อย | มูลนิธิเพื่อช่วยเหลือเด็กและเยาวชน

หากยังจำคดีเชอรี่แอน ดันแคน ที่มีการจับกุมผู้บริสุทธิ์ที่ไม่ได้กระทำความผิด หรือที่คนส่วนใหญ่เรียกกันว่า "แพะรับบาป" ได้ดำเนินคดีอาญานำไปขังคุก แต่สุดท้ายศาลตัดสินความถูกผิดตามพยานหลักฐาน ตามความเป็นธรรมว่า จำเลยไม่มีความผิด ซึ่งคดีนี้เป็นที่รู้จักกันสำหรับคนทั่วไป และทำให้ต่อมามีการออกกฏหมายที่เข้ามาให้ความช่วยเหลือ เยียวยาความเสียหายที่เกิดขึ้นกับผู้บริสุทธิ์นั้นคือ พระราชบัญญัติค่าตอบแทนผู้เสียหาย ค่าตอบแทน และค่าใช้จ่ายให้กับจำเลยในคดีอาญา พ.ศ. 2544 ที่กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพเป็นผู้พิจารณา ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้โชคร้าย ที่ตกเป็นแพะในคดีอาญา

การฟอกเงิน คือ การทำเงินสกปรกที่ได้จากกการกระทำผิด เช่น เงินจากการจี้ปล้น จากการค้ายาบ้า หรือจากการค้าประเวณี เงินเหล่านี้ต้องถูกยึดมาเป็นของแผ่นดิน แต่มิจฉาชีพยังหาหนทางยักย้ายถ่ายเท ไปซื้อทรัพย์สินไว้เผื่อว่าต่อไปมีการตรวจสอบ จะได้อ้างว่าเงินเหล่านี้มาจากการค้าที่สุจริต แต่เงินที่สกปรกเหล่านี้ จะนำไปฟอกกี่ครั้งคงไม่สะอาด ซึ่งสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ก็จะคอยติดตามตรวจสอบยึดเงินเหล่านี้มาเป็นของแผ่นดิน

หากเราหลงผิดไปทำธุรกิจการค้าร่วมกับนักฟอกเงิน จะมีโอกาสที่สูญเสียเงิน และเสียงคุกตาราง โดยกฏหมายกำหนดว่า คนที่ทำความผิดฐานฟอกเงินระวางโทษจำคุกขั้นต่ำ 1 ปี หรืออาจสูงถึง 10 ปี และยังมีโทษปรับตั้งแต่ 20,000 ถึง 200,000 บาท ส่วนคนที่ช่วยเหลือสนับสนุนการฟอกเงินต้องรับโทษกึ่งหนึ่ง ของโทษดังกล่าวด้วย

คดีความซึ่งจำเป็นต้องใช้พยานหลักฐานพิสูจน์ข้อกล่าวหา หรือใช้ต่อสู้แก้ต่างคดี แต่ยังขาดผู้เชี่ยวชาญเรื่องวิทยาศาสตร์ ช่วยตรวจพิสูจน์พยานหลักฐานดังกล่าว ก็สามารถแจ้งเรื่องราวร้องทุกข์ เพื่อให้สถาบันนิติวิทยาศาสตร์เข้ามาดำเนินการช่วยเหลือได้ เป็นต้นว่าช่วยตรวจร่างกาย ตรวจศพ ตรวจวัตถุพยาน ตรวจหากระสุนปืน ตรวจหาสารเคมี ตรวจพิสูจน์ดีเอ็นเอ หรือแม้แต่การวิเคราะห์ลายพิมพ์นิ้วมือ โดยให้นำสำเนาบัตรประชาชนของผู้ร้องเรียน และของผู้เสียหาย และสิ่งของหลักฐานที่ต้องการให้ตรวจพิสูจน์ มาที่สำนักงานนิติวิทยาศาสตร์ หรือโทรศัพท์มาที่หมายเลย 0 2502 6676

สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม ได้นำเทคโนโลยีทันสมัยมาใช้ ให้บริการแก่ประชาชน เพิ่มจากช่องทางที่มีอยู่เดิม เช่น ทางจดหมาย หรือโทรศัพท์ โดยการเปิดเว็บไซต์ www.cifs.moj.go.th ให้ประชาชนผู้ได้รับความเดือดร้อน หรือไม่ได้รับความเป็นธรรม สามารถร้องเรียนผ่านเว็บไซต์นี้ได้ตลอด 24 ชั่วโมง โดยเข้าไปที่เว็บบอร์ด โพสต์ข้อความไว้แล้ว เจ้าหน้าที่จะตอบกลับไป และท่านยังอาจจะใช้แชทรูมผ่านโปรแกรม Pirch สนทนาโดยตรงกับนักนิติวิทยาศาสตร์ได้ทุกวันจันทร์ เวลา 14.00 - 16.00 น. แต่ทำสำหรับท่านที่นิยมใช้อีเมล์ก็ส่งมาได้ที่ www.fifs.moj.go.th

ในสมัยนี้วิทยาศาสตร์เทคโนโลยีต่างๆ ได้เจริญรุดหน้าไปมาก ทำให้ชีวิตเราได้รับความสะดวกสบาย และได้มีการนำเทคโนโลยีมาใช้ กับงานทางกฏหมาย โดยเฉพาะกระบวนการยุติธรรมทางอาญา การตรวจพิสูจน์ลายนิ้วมือ การตรวจเขม่าดินปืน ไปจนถึงการตรวจดีเอ็นเอ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะทางพันธุกรรมของแต่ละคน ก็ได้มีส่วนสำคัญในการคลี่คลายอาชญากรรมร้ายแรงหลายคดี บางทีมีการตายอย่างผิดธรรมชาติ ต้องนำศพมาพิสูจน์หาสาเหตุการตายที่แท้จริง เพื่อที่จะได้จับกุมตัวผู้กระทำผิดมาลงโทษ สิ่งต่างๆ เหล่านี้ ทางนิติวิทยาศาสตร์ได้นำเนินการเพื่อนำความยุติธรรมสู่สังคม

ความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ทำให้ชีวิตของพวกเราแสนจะสะดวกสบาย เรื่องกฏหมายและกระบวนการยุติธรรมก็เช่นเดียวกัน เทคโนโลยีที่ล้ำสมัยก็มีบทบาทสำคัญ ช่วยให้งานต่างๆ สำเร็จลุล่วงได้ด้วยดี เช่น มีคนถูกฆ่าตาย ถูกหั่นศพออกเป็นชิ้นๆ หรือศพถูกเผาเป็นตอตะโก ในสมัยก่อนคงยากมากที่จะพิสูจน์ว่าใครคือผู้ตาย แต่พอถึงวันนี้ ปัญหาต่างๆ คลี่คลายได้ง่ายขึ้น เพราะสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ ได้นำเอาเทคโนโลยีการตรวจดีเอ็นเอ ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะทางพันธุกรรมของคน ซึ่งคนแต่ละคนจะมีดีเอ็นเอไม่เหมือนกัน แม้จะเป็นพี่น้องท้องเดียวกัน เป็นฝาแฝดคลานตามกันมา การตรวจดีเอ็นเอจะช่วยคลี่คลาย ทำให้บอกได้ว่าผู้ตายคนนั้นเป็นใคร

เมื่อมีคนหายไปสักคน การจะประสานติดตามตัวเขากลับมา เป็นเรื่องที่ยากลำบากมากๆ เพราะว่าแต่ละหน่วยงานมีภาระกิจหน้าที่ประจำที่ต้องทำ ข้อมูลต่างๆ กระจัดกระจาย หาหน่วยงานเจ้าหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงไม่ได้ แต่เดี๋ยวนี้ญาติพี่น้องของคนหายไปคงอุ่นใจ เพราะสถาบันนิติวิทยาศาสตร์ได้จัดตั้ง "ศูนย์พิสูจน์บุคคลสูญหาย" เพื่อทำหน้าที่ตรวจพิสูจน์ศพ หากไม่ทราบชื่อรับเรื่องราวร้องทุกข์ ประสานงานกับหน่วยงานอื่นๆ เช่น ตำรวจเพื่อติดตามคนหาย และหากต้องการความช่วยเหลือ จากศูนย์พิสูจน์บุคคลสูญหาย ติดต่อได้ที่หมายเลข 0 2502 8301

ข้อมูลเกี่ยวกับศพนิรนาม ศูนย์พิสูจน์บุคคลสูญหาย สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ จะเป็นผู้เก็บรักษาไว้ ถ้าญาติพี่น้องมาดูศพ และเชื่อว่าผู้ตายเป็นญาติของตน ก็สามารถยื่นคำร้องขอเปลี่ยนแปลง ระบุชื่อสกุลของศพ และรับศพคืนไปประกอบพิธีกรรมทางศาสนาได้ แต่คนยื่นคำร้องนั้นต้องเป็นญาติพี่น้องที่สนิทกัน เป็นญาติสายตรงเป็นพ่อแม่ลูก เป็นพี่น้องท้องเดียวกัน หรือไม่เช่นนั้นต้องเป็นคู่สมรส โดยเจ้าหน้าที่จะตรวจสอบเอกสารหลักฐาน เปรียบเทียบรูปพรรณสัณฐาน ที่ญาตินำมากับข้อมูลที่มี ตรวจสอบถ่ายภาพ ตลอดจนถึงขั้นจับพ่อแม่ญาติพี่น้องมาตรวจสอบ DNA เทียบกับ DNA ของศพ

คนที่พี่น้องหรือคนรักหายตัวไป จิตใจย่อมเป็นห่วง เป็นกังวลคิดถึงสภาพความเป็นอยู่ของคนๆ นั้น และหวังว่าสักวันเขาคงกลับมา บางทีการรับรู้ว่าคนๆ นั้น ได้เสียชีวิตไปแล้ว กลับมีผลร้ายน้อยกว่าการไม่รู้อะไรเลยเสียอีก ทุกวันนี้มีศพจำนวนมากที่ไม่สามารถระบุได้ว่าผู้ตายเป็นใคร สถาบันนิติวิทยาศาสตร์จึงได้จัดตั้งศูนย์พิสูจน์บุคคลสูญหายขึ้น ใครก็ตามที่โชคร้าย ญาติพี่น้องบุคคลสูญหายสามารถติดต่อได้ที่ สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ โทรศัพท์ 0 2502 6676

การกระทำความผิดอาญาเล็กๆ น้อยๆ หรือคนที่กระทำความผิดอาญาเป็นครั้งแรก กฏหมายเปิดช่องให้ใช้ดุลพินิจสั่งรอลงอาญา หรือรอการลงโทษไว้ก่อน แต่เมื่อบุคคลนั้นกระทำผิด ก็สมควรที่ถูกควบคุมความประพฤติ โดยให้เข้ามาบริการสังคมเป็นการทดแทนการกระทำผิด

ท่านที่เคยมีหนี้สินคงเข้าใจหัวอกของลูกหนี้ว่า เวลาที่เราเป็นหนี้คนอื่นนั้น ไม่ค่อยสบายใจเท่าไร วันๆ คิดอยู่แต่ว่าเมื่อไรจะใช้หนี้หมดสักที และหากเก็บเงินได้มาก พอใช้หนี้แต่กลับมีปัญหา เวลาไปชำระหนี้ หาเจ้าหน้าที่ไม่พบ หรือเจ้าหนี้บอกปัดไม่ยอมรับชำระหนี้ หรือบางทีอาจซับซ้อนมากกว่านั้น คือ ไม่รู้แน่ชัดว่าใครเป็นเจ้าหนี้ตัวจริง เมื่อเกิดเหตุการณ์เช่นนี้ ลูกหนี้ไม่ควรอยู่เฉยเพราะอาจกลายเป็นว่า เราเป็นผู้ผิดนัดสัญญาไปก็ได้ ทางออกคือให้กู้หนี้นำทรัพย์สิน หรือเงินที่ต้องใช้คืนไปวางทรัพย์ไว้กับกรมบังคับคดี และเมื่อมีทรัพย์โดยถูกต้องแล้ว ลูกหนี้ถือว่าหลุดพ้นหนี้ดังกล่าว

เมื่อศาลพิพากษาแต่ลูกหนี้ยังไม่ชำระหนี้ กรมบังคับคดีโดยเจ้าพนักงานบังคับคดีจะเป็นคนที่ทำให้คำพิพากษาของศาลนั้นศักดิ์ โดยจะยึดทรัพย์ของจำเลยลูกหนี้ตามคำพิพากษา เมื่อยึดมาแล้วก็จะประเมิน ว่าทรัพย์ที่ยึดมามีราคาเท่าไร กำหนดเป็นราคาขายขั้นต่ำ หรือราคาเริ่มต้นประมูล จากนั้นนำไปขายทอดตลาด โดยมีคนที่สนใจอยากเป็นเจ้าของเข้ามาประมูลสู้ราคากัน ใครตั้งราคาสูงจะได้รับทรัพย์นั้นไป ส่วนเงินที่ได้จากการขายตลาด จะนำมาชำระให้แก่เจ้าหนี้ ตามคำพิพากษาของศาล ถ้าใช้หนี้ไปแล้วยังมีเงินเหลืออยู่อีกก็จะคืนลูกหนี้ไป

เมื่อศาลมีคำพิพากษาให้ยึดทรัพย์ลูกหนี้ เจ้าพนักงานบังคับคดี จะนำเอกสารสำคัญของที่ดิน เช่น โฉนด นส.3 มาเก็บรักษาไว้ จากนั้นก็จะแจ้งลูกหนี้ตามคำพิพากษา เจ้าพนักงานที่ดินและผู้มีส่วนได้เสียอื่นๆ ให้รับทราบ แล้วนำที่ดินแปลงนั้นออกขายทอดตลาด นำเงินมาชำระหนี้แก่เจ้าหนี้

กระทรวงยุติธรรมเปิดศูนย์บริการร่วม เพื่อให้บริการแก่ประชาชน อาทิ ให้บริการข้อมูล คำปรึกษา รับเรื่องขออนุมัติ/อนุญาต รับเรื่องร้องเรียน และการรับแจ้งเบาะแสเกี่ยวกับยาเสพติด โดยบริการให้เสร็จ ณ จุดเดียว ไม่ว่าการบริการนั้นๆ จะเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงานก็ตาม โดยการลดขั้นตอนการทำงานที่ไม่จำเป็น และยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง ซึ่งเป็นการประหยัดเวลา ค่าใช้จ่าย และสร้างความพึงพอใจให้กับประชาชน ศูนย์บริการร่วมกับกระทรวงยุติธรรม ตั้งอยู่ที่ ชั้น 22 อาคารกระทรวงยุติธรรม ถนนแจ้งวัฒนะ อำเภอปากเกร็ด จังหวัดนนทบุรี 11120 โดยสามารถสอบถามรายละเอียดได้ที่หมายเลข 0 2502 6500

เมื่อมีการจัดตั้งกรมสอบสวนคดีพิเศษขึ้น ในกระทรวงยุติธรรมของไทยหลายคนอาจสงสัยว่า ทำหน้าที่อะไร ท่านผู้รู้หลายคนเลยนำเอา FBI ของสหรัฐอเมริกาเปรียบเทียบกับกรมสอบสวนคดีพิเศษ เพื่อให้ประชาชนเข้าใจโดยง่าย แต่ความจริงอาจไม่ตรงกับคำย่อภาษาอังกฤษของกรมสอบสวนคดีพิเศษ เพราะชื่อภาษาอังกฤษคือ Department of Special Investigation หรือ D.S.I.

คดีพิเศษ คือ คดีอาญาที่มีความซับซ้อน จำเป็นต้องใช้คนที่ม่ความเชี่ยวชาญชำนาญเป็นพิเศษเข้าไปแก้ไขคลี่คลายคดี หรือเป็นคดีที่มีผลกระทบอย่างรุนแรงต่อศีลธรรมอันดีของประชาชน ความมั่นคงของประเทศระบบเศรษฐกิจ ความสัมพันธ์ระหว่างต่างประเทศ และองค์กรอาชญากรรมข้ามชาติ หากท่านต้องการรายละเอียด สามารถดูเพิ่มเติมได้ที่ www.dsi.moj.go.th ตลอด 24 ชั่วโมง

กรมสอบสวนคดีพิเศษ เป็นหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมอีกหน่วยงานหนึ่ง ซึ่งจะทำหน้าที่ บำบัดทุกข์บำรุงสุขให้แก่พี่น้องประชาชน ขจัดอาชญากรเนื้อร้ายที่เป็นพิษภัยร้ายแรงของสังคม เช่น พวกโจรใส่สูทก่ออาชญากรรมทางเศรษฐกิจ โดยกรมสอบสวนคดีพิเศษ ได้เปิดช่องทางหลายอย่างให้ประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อน ไม่ได้รับความเป็นธรรมในทางคดีความ เข้าร้องเรียนขอรับความช่วยเหลือหรือแจ้งเบาะแสผู้กระทำผิด ซึ่งท่านอาจจะติดต่อกับศูนย์รับเรื่องคดีพิเศษโดยตรงที่กรมสอบสวนคดีพิเศษ อาคารสุขประพฤติ ชั้น 1 ริมคลองประปา บางซื่อ กรุงเทพฯ 10800 หรือติดต่อทางไปรษณีย์ที่ ตู้ ปณ. 74 ปณจ. บางซื่อ กรุงเทพฯ 10800

เวลาที่เราเดือดร้อน ถูกคนอื่นมาละเมิดสิทธิคงต้องการใครสักคนที่รู้กฏหมาย มาคอยเป็นผู้คิดให้คำปรึกษา บางคนมีสตางค์มาก สามารถไปปรึกษาทนายความได้ หรือบางคนที่มีเพื่อนร่ำเรียนกฏหมายคงสบาย แต่สำหรับบางคนเพื่อนที่เรียนกฏหมายไม่มี เงินก็ไม่เยอะ แต่ไม่ต้องกังวล เพราะกระทรวงยุติธรรมโดยกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ มีคลินิกยุติธรรมไว้คอยบริการประชาชนที่มีปัญหาทางกฏหมาย มีที่ตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด หากไม่สะดวกที่จะไปติดต่อด้วยตนเอง ก็สามารถโทรศัพท์ไปสอบถามที่หมายเลข 0 2502 8227 - 9 หรือ 0 2502 8227 - 9

ท่านที่กำลังมีทุกข์ร้อน ลูกหลานหรือคนใกล้ชิดสนิทสนม หลงผิดเข้าไปพัวพันยาเสพติด ทั้งที่เป็นผู้เสพและที่เป็นผู้ค้า หากไม่รู้ว่าจะไปปรึกษาใคร ไม่รู้ว่าควรจะทำอย่างไร ที่นี่มีคำตอบ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด หรือ ป.ป.ส. ได้จัดตั้งสายด่วน ป.ป.ส. 1386 เพื่อให้คำแนะนำในการป้องกัน และบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด วิธีการเลิกยาเสพติด เพียงกดหมายเลขโทรศัพท์ 1386 หรือหมายเลข 0 2245 9083

กรมราชทัณฑ์ยุคนี้ทันสมัย ก้าวหน้า เร่งรัด พัฒนาการให้บริการประชาชน โดยการจัดทำแผนปรับปรุงคุณภาพ การให้บริการของหน่วยงาน เพื่อให้ประชาชนผู้มาติดต่อขอรับบริการสะดวกยิ่งขึ้น มี One Stop Service รับบริการที่สุดแห่งเดียวจบ โดยจัดตั้ง ราชทัณฑ์ Call Center ขึ้น มีที่ทำการอยู่ที่ ชั้น 1 กรมราชทัณฑ์ มีคอมพิวเตอร์ระบบฐานข้อมูล เพื่อการค้นคว้าจัดไว้ในมุมความรู้ มีเจ้าหน้าที่และเครื่องมือที่ทันสมัย พร้อมให้บริการ หากท่านต้องการใช้บริการสามารถติดต่อได้ที่ กรมราชทัณฑ์ ถนนนนทบุรี 1 นนทบุรี 11000 หรือ โทรศัพท์ 0 2967 2311 ในวันและเวลาราชการ

ปกติโจรผู้ร้ายจะชั่ว กระทำความผิดในสถานที่เปลี่ยวๆ เวลาค่ำมืดเพื่อจะไม่ได้มีคนรู้เห็นการกระทำความผิด ดังนั้นพยานหรือคนที่พบเห็น การกระทำความผิดตามธรรมดา แทบหาไม่ได้ แต่บางทีแม้จะมีพยานพบเห็นเหตุการณ์ แต่พยานกลับถูกอาฆาต ถูกมุ่งเอาชีวิต หรือที่เรียกว่าถูกฆ่าปิดปาก ด้วยเหตุนี้พยานส่วนใหญ่จึงไม่ให้ความร่วมมือกับทางการ เกรงจะเกิดอันตรายกับตนเองและครอบครัว ในปัจจุบันจึงมีการจัดตั้งสำนักงานคุ้มครองพยาน ของกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ทำหน้าที่คุ้มครองพยานในคดีอาญา ให้ได้รับความปลอดภัย และช่วยเหลือค่าตอบแทน และค่าเสียหายอื่นๆ ให้กับพยาน

เจ้าหน้าที่ของเรือนจำทุกแห่ง นอกจากจะมีหน้าที่ควบคุมความสงบเรียบร้อย และความประพฤติของผู้ต้องขังแล้ว ยังมีหน้าที่บำบัดฟื้นฟูสภาพจิตใจของพวกเค้าด้วย ภารกิจนี้เป็นความรับผิดชอบของงานสังคมสงเคราะห์ในเรือนจำต่างๆ นักโทษบางคนเปิดใจ รับคำแนะนำพร้อมที่จะปรับปรุงนิสัย แต่นักโทษบางคน โดยเฉพาะอย่างยิ่งนักโทษในคดีอุจฉกรรจ์ ที่มีความชั่วในกมลสันดาน การให้นักสังคมสงเคราะห์เข้าไปพูดคุย เพื่อบำบัดจิตใจ กลับกลายเป็นอันตรายต่อเจ้าหน้าที่ผู้นั้น ดังนั้น เพื่อลดความเสี่ยง กรมราชทัณฑ์จึงนำระบบสื่อสารทางไกลผ่านจอภาพ มาใช้แทนการพูดคุยกันต่อหน้า นอกจากนั้นระบบนี้ก็ยังนำมาใช้กับบุคคลอื่นๆ ที่มาติดต่อผู้ต้องขังอีกด้วย

ในกระบวนยุติธรรมอาญา สิ่งที่สำคัญที่สุดนั้นคือ พยานหลักฐาน เพราะพยานหลักฐานเป็นสิ่งที่บันทึกเรื่องราว หรือข้อเท็จจริงที่เกี่ยวกับคดีที่เกิดขึ้น และหากคดีใดมีพยานหลักฐานที่ใช้มัดตัวผู้กระทำความผิดไม่แน่นหนาเพียงพอ ศาลก็จำเป็นยกประโยชน์ให้ฝ่ายจำเลย ดังนั้นในอดีตที่ผ่านมาพบว่า คดีสำคัญๆ ที่ผู้มีอิทธิพลกระทำความผิด พยานมักถูกข่มขู่เรื่องความปลอดภัยของตนเองและครอบครัว จนไม่กล้าไปให้การ ทำให้ผู้กระทำความผิดลอยนวล แต่ต่อจากนี้กระทรวงยุติธรรมมีหน่วยงาน ที่เข้ามาดูแลรักษาความปลอดภัยของพยานในคดีสำคัญๆ นั้นคือ กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ

DSI เมืองไทยหรือกรมสอบสวนคดีพิเศษ เสือตัวใหม่ในสังกัดกระทรวงยุติธรรม กับภารกิจการสะสางคดีสำคัญๆ ที่ปรากฏเป็นข่าวในหน้าหนังสือพิมพ์เวลานี้ ซึ่งทั้งกรมสอบสวนคดีพิเศษ และสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ต่างมีภารกิจในการปราบปรามอาชญากรรม รักษาความสงบเรียบร้อยในบ้านเมืองเหมือนกัน แต่หน้าที่ความรับผิดชอบจะแตกต่างกันในคดีทั่วๆ ไป ลักชิงวิ่งปล้นคงเป็นหน้าที่ตำรวจ แต่ถ้าเป็นคดีที่กระทบกับระบบเศรษฐกิจ มีการใช้เทคโนโลยีชั้นสูง สลับซับซ้อน เช่น การลักลอบแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ หรือการปั่นหุ้น ความผิดตามกฏหมายลักทรัพย์ คดีทำนองนี้จะอยู่ในอำนาจของกรมสอบสวนคดีพิเศษ

ภารกิจการขจัดปัญหายาเสพติดให้สิ้นไปจากแผ่นดินไทย คงไม่ใช่แค่ปราบปรามผู้ผลิต และผู้ขายเท่านั้น แต่จำเป็นต้องให้ความช่วยเหลือตัวผู้เสพยาด้วย ภายใต้แนวคิดที่ว่า ไม่มองว่าเขาเป็นผู้กระทำความผิด แต่มองว่าเขาเป็นผู้ป่วย และนี่เป็นอีกหนทางหนึ่งที่ เป็นภารกิจของกรมคุมประพฤติ ในฐานะเป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านบริการสังคม โดยกรมคุมประพฤติจะทำการบำบัด ฟื้นฟูสมรรถภาพของผู้ติดยา ให้พวกเขาเหล่านั้นสามารถกลับมาสมบูรณ์ดังเช่นปกติ และมีกำลังใจเข้มแข็งไม่หวนกลับมาติดยาอีกครั้ง

แนวทางที่ดีที่สุดเพื่อให้สังคมสงบสุข ทะเลาะเบาะแว้งกันน้อยลงคือ ต้องเสริมสร้างวิถีชีวิตให้รู้สิทธิหน้าที่ตนเอง ที่มีต่อผู้อื่นและสังคม เข้าใจและเคารพสิทธิเสรีภาพของคนอื่น แนวทางนี้จะทำได้จริงโดยนำคนมาพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน มาร่วมกันวางกฏเกณฑ์ จารีตประเพณี กำหนดวิธีการระงับข้อพิพาทในชุมชน จึงถือเป็นโครงการชุมชนสมานฉันท์ของกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ

หน่วยงานราชการทั้งหลายที่มีหน้าที่บำบัดทุกข์ บำรุงสุขให้กับประชาชน ต่างเปิดช่องทางหลายอย่าง เพื่อให้ประชาชนผู้เดือดร้อน ไม่ได้รับความเป็นธรรม มาร้องเรียนร้องทุกข์กันได้อย่างสะดวก เช่น กระทรวงยุติธรรมได้เปิดตู้ไปรษณีย์หลักสี่ เป็นกระบอกเสียงอาสาคลายทุกข์ และใครที่มีปัญหาต้องการความช่วยเหลือ จากกระทรวงยุติธรรมติดต่อได้ที่ ตู้ ปณ.3 ปณจ.หลักสี่ กรุงเทพฯ 10210

การคุมประพฤติผู้กระทำความผิดที่เป็นเด็กและเยาวชน หลายคนคิดว่าเป็นหน้าที่ของกรมพินิจคุ้มครองเด็กและเยาวชน แต่จริงๆ แล้วเป็นบทบาทของกรมคุมประพฤติ โดยกรมฯ ได้มีโครงการมีมาตราการพิเศษ ที่ใช้สำหรับเด็กและเยาวชนที่ถูกคุมประพฤติโดยเฉพาะ เช่น โครงการคืนเด็กดีสู่ครอบครัว ซึ่งเน้นให้โอกาสเด็กปรับปรุงตัว สร้างคุณค่าความภูมิใจใจตนเองเพื่อให้กลับไปเป็นเด็กดีของครอบครัว และชุมชนต่อไป

ในระหว่างที่มีการย้ายผู้ต้องขังจากคุกหนึ่งไปอีกที่หนึ่ง ในขั้นตอนการขนย้ายนี้เป็นจุดเปราะบางเป็นช่องทางที่ผู้ต้องขังอาจหลบหนีไปก่อนเหตุร้ายได้ จึงเป็นงานหนักสำหรับเจ้าหน้าที่ กรมราชทัณฑ์ต้องคอยควบคุมผู้ต้องขังไปกลับจากศาล เพื่อรับฟังการพิจารณาคดี และฝากขัง ด้วยเหตุนี้เพื่อลดความเสี่ยงในระหว่างการขนย้ายผู้ต้องขังไปศาล อีกทั้งประหยัดเวลาและค่าใช้จ่าย กรมราชทัณฑ์จึงได้นำระบบสื่อสารทางไกลผ่านจอภาพมาใช้ในการขออำนาจศาล สั่งให้ควบคุมผู้ต้องขังคนนั้นต่อไป

จากบทความ จำนวน 641 เรื่องที่ผู้ต้องขังใจเรือนจำต่างๆ ทั่วประเทศได้ส่งเข้าประกวดในโครงการ ประกวดบทความเรือนจำสอนสังคมโดยกรมราชทัณฑ์ บทความที่ได้รับรางวัลชนะเลิศนั้น ทำให้ผู้อ่านเข้าใจถึงสาเหตุของการกระทำความผิดมากยิ่งขึ้น ดังความตอนหนึ่งว่า " ผมเติบโตขึ้นมาจากชุมชนแออัด ในทุกวันที่เดินออกจากบ้าน มักจะผ่านกลุ่มวัยรุ่นต่างๆ ที่จับกลุ่มกันอยู่ทั่วไปในชุมชน การกระทำของเขาคุ้นตาผมอยู่เสมอมาตั้งแต่เด็กจนโต ไม่ว่าจะเป็นการพนัน การค้าขายยาเสพติด หรือรวมกลุ่มกันดมกาว ภาพเหล่านั้นมันคุ้นตาผมทุกวัน จนเห็นเป็นเรื่องธรรมดาไปเสียแล้ว ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนบ้าน ร้านขายของชำ วินมอเตอร์ไซด์ในชุมชน 90% ในสังคมที่ผมโตมาก็ขายยาเสพติดกันทั้งนั้น แม้กระทั่งครอบครัวผมก็ไม่มีข้อยกเว้น ตอนผมอายุได้ 9 ขวบ ก็เริ่มต้นช่วยเหลือครอบครัวด้วยการดูต้นทางบ้าง เอายาไปส่งให้ลูกค้าที่ปากซอยบ้าง ตั้งแต่เล็กจนโต ผมไม่เคยสงสัยในสิ่งที่ผมทำลงไปแม้แต่น้อย " และนี่ก็เป็นข้อความส่วนหนึ่ง จากบทความของผู้ต้องขังที่ได้รับรางวัลชนะเลิศในการประกวดบทความของผู้ต้องขังจากเรือนจำ จะเห็นได้ว่า ภาพที่เห็นเป็นประจำ สภาพสังคมที่ทำให้เกิดความเคยชินกับอบายมุขสิ่งไม่ดีทั้งหลาย เห็นสิ่งผิดกฏหมายเป็นเรื่องปกติ เป็นสาเหตุของการกระทำความผิด

แม้ในช่วงแรกๆ สิ่งของลวงตา ภาพภายนอกจะทำให้บุคคลคนหนึ่งหลงผิดเข้าใจว่า วิถีทางที่เค้าเดิน การค้าขายยาเสพติด สิ่งของผิดกฏหมาย เป็นเรื่องปกติของสังคม แต่สุดท้ายวันหนึ่งเค้าก็ได้รับผลร้ายจากสิ่งนั้น นี่เป็นข้อความตอนหนึ่งที่คัดมาจาก บทความของผู้ต้องขัง ที่ชนะเลิศจากการประกวดบทความของกรมราชทัณฑ์ " ผมโดนตำรวจจับข้อหาค้ายาเสพติด ถูกศาลตัดสินให้จำคุก 3 ปี 9 เดือน ปรับ 300,000 บาท หลังจากนั้นครอบครัวของผมก็ต้องแยกกันไป พี่ไปทางน้องไปทาง แม่โดนจับข้อหาเดียวกัน พ่อมีคดีติดตัวต้องหลบหนี ติดต่อไม่ได้ เวลานี้ผมไม่เหลืออะไร มันเป็นผลกระทบจากการกระทำของตัวเอง จนเสียใจมาทุกวันนี้ "

การเช่า จะเช่าไปร้อยปี ก็ไม่ได้กรรมสิทธิ์ ไม่ได้ความเป็นเจ้าของ แต่เราในฐานะผู้เช่ามีสิทธิที่จะอยู่อาศัย และใช้ประโยชน์จากบ้านที่เช่าได้ และเมื่อเป็นสัญญาเช่า เราก็มีหน้าที่จะต้องจ่ายค่าเช่า ตามที่ตกลงกันไว้ด้วย ซึ่งอาจจะตกลงจ่ายค่าเช่ากันเป็นรายวัน รายเดือน รายปี และที่สำคัญต้องมีกำหนดระยะเวลาการเช่าไว้ให้แน่นอน เช่น 3 เดือน 1 ปี 5 ปี 20 ปี หรือแม้แต่ตลอดอายุของผู้เช่า หรือผู้ให้เช่าก็ได้

สัญญาเช่าเป็นสัญญาที่พบเห็นในชีวิตประจำวันของเราบ่อยมาก เด็กๆ อาจจะเช่าการ์ตูน เช่าวีดีโอ ผู้ใหญ่ก็เช่ารถยนต์ เช่าบ้าน ซึ่งปกติแล้วการเช่าสิ่งของต่างๆ ที่เคลื่อนย้ายเคลื่อนที่ได้ หรือที่กฏหมายเรียกว่าสังหาริมทรัพย์ ปกติไม่จำเป็นต้องทำหลักฐานเป็นหนังสือสัญญาเช่าก็ได้ แต่เพื่อความปลอดภัย ถ้าทรัพย์สินมีราคาค่างวดสูงๆ ก็ขอแนะนำว่าให้ทำสัญญาเช่าเป็นหนังสือจะดีกว่า เผื่อว่าภายหลังไม่แน่ใจว่าเคยตกลงกันไว้อย่างไร จะได้มีหลักฐานไม่ต้องทะเลาะกัน ที่สำคัญถ้าเป็นการเช่าบ้าน เช่าที่ดิน เช่าตึกแถว เช่าห้องพัก กฏหมายบังคับให้ทำหลักฐานของสัญญาเช่าเป็นหนังสือด้วย ไม่เช่นนั้นจะไม่สามารถนำไปฟ้องร้องให้ศาลบังคับตามสัญญาได้

โดยทั่วไป สัญญาเช่าทรัพย์ต่างๆ จะเช่าวีดีโอ เช่ารถ เช่าเครื่องบิน ตกลงกันปากเปล่าก็ใช้การได้ ไม่ต้องทำหนังสือสัญญาให้เสียเวลา แต่ถ้าเป็นสัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์ เช่น เช่าบ้าน เช่าที่ดิน เช่าตึกแถว เช่าคอนโดฯ อย่างนี้จะต้องมีหลักฐานการเช่าเป็นหนังสือลงลายมือชื่อฝ่ายที่จะต้องรับผิดชอบ ไม่เช่นนั้นจะไม่สามารถฟ้องร้องบังคับศาลได้ อย่างน้อยฉบับที่เราถือไว้นั้น จะต้องมีลายเซ็นต์ของคู่สัญญาอีกฝ่าย เช่น ถ้าผู้ให้เช่าจะไปฟ้องเรียกค่าเช่าก็จะต้องมีลายมือชื่อของผู้เช่า หรือถ้าผู้เช่าจะไปฟ้องผู้ให้เช่าที่ผิดสัญญามาไล่ที่ ก่อนกำหนดอย่างนี้ ลายมือชื่อของผู้ให้เช่าก็จำเป็นจะต้องมีปรากฏในตัวสัญญาเช่า

กรณีถ้าไปเช่าอสังหาริมทรัพย์ เช่น บ้าน ที่ดิน ตึกแถว ห้องชุด เพื่อความปลอดภัยควรทำสัญญาเช่าเป็นหนังสือ โดยให้ฝ่ายผู้ให้เช่าเซ็นชื่อไว้ด้วยทุกครั้ง ทั้งนี้ใช้ได้แต่เฉพาะการเช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีระยะเวลาไม่เกิน 3 ปีเท่านั้น ถ้าเป็นสัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์เกิน 3 ปี นอกจากการทำสัญญาเช่าแล้ว จะต้องนำสัญญาเช่าไปจดทะเบียนกับพนักงานเจ้าหน้าที่ด้วย โดยไปที่สำนักงานที่ดินในเขตที่ที่ดิน บ้าน หรือ คอนโดนั้นตั้งอยู่ เพราะถ้าไม่ไปจดทะเบียน เช่น เช่าบ้านนานสิบปี สัญญาเช่าได้เขียนไว้ชัด แต่ไม่ไปจดทะเบียน เกิดฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเปลี่ยนใจขึ้นมา ศาลท่านจะรับรู้และบังคับตามสัญญาเช่านั้นให้เพียง 3 ปี

มีผู้ให้เช่าหัวหมอบางราย นำความรู้กฏหมายไปใช้ในทางที่ผิดเอารัดเอาเปรียบผู้เช่า อย่างนี้ศาลท่านก็จะพิพากษาตัดสินให้เป็นธรรมที่สุด เช่น นายแดงให้นางสาวเขียวเช่าบ้านเป็นเวลานานถึง 10 ปี มีการทำสัญญาเช่า ทั้งสองฝ่ายต่างก็เซ็นชื่อไว้โดยถูกต้อง แต่ไม่ได้ไปจดทะเบียน กรณีนี้ในทางกฏหมายถือว่า สัญญาเช่าบ้านฉบับนี้จะบังคับกันจริงได้เพียง 3 ปีเท่านั้น ต่อมานางสาวเขียวก็ร็ความข้อนี้ขึ้นมา จึงขอร้องให้นายแดงไปจดทะเบียนการเช่า แต่นายแดงปฏิเสธ ซึ่งศาลท่านก็ตัดสินว่า ถ้ายังอยู่ในช่วงระยะเวลา 3 ปีแรกของการเช่า คู่สัญญาไม่ว่าฝ่ายผู้ให้เช่า หรือผู้เช่าก็สามารถฟ้องร้องบังคับให้อีกฝ่ายหนึ่งไปจดทะเบียนการเช่าได้ กรณีนี้นายเขียวก็เลยชนะคดีไป

เมื่อมีการตกลงเช่าทรัพย์สินกันแล้ว ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์อะไรก็ตาม ฝ่ายคนที่ให้เช่าก็ต้องส่งมอบทรัพย์ชิ้นนั้นให้แก่ผู้เช่า เช่น ถ้าเป็นการเช่าบ้าน เช่าที่อยู่อาศัย ก็ต้องทำบ้านให้ว่าง ให้พร้อมที่จะเข้าอยู่ได้ ต้องส่งมอบกุญแจบ้านให้เรียบร้อย ไม่ใช่ว่าตกลงเช่ากันแล้ว แต่คนเดิมไม่ยอมออก หรือจะต้องงัดแงะประตูเข้าไปเอง อย่างนี้ไม่ถูกต้องแน่ นอกจากนั้น ก็จะต้องส่งมอบทรัพย์ที่เช่าตามที่ตกลงกันด้วย เช่น ถ้าตกลงเช่ารถตู้เพื่อพาครอบครัว 7-8 คนไปท่องเที่ยวพักผ่อน แต่พอถึงเวลามารับ รถกลับกลายเป็นรถเก๋งซึ่งมีที่นั่งไม่พอ อย่างนี้ใช้ไม่ได้ ถือว่าฝ่ายผู้ให้เช่าผิดสัญญาซึ่งนอกจากผู้เช่าจะใช้สิทธิเลิกสัญญาได้ แล้วก็ยังเรียกค่าเสียหายได้อีกด้วย

เมื่อมีการตกลงเช่าทรัพย์สินอันใดกันแล้ว ผู้ให้เช่าก็จะต้องส่งมอบทรัพย์ตามที่ตกลงกันไว้ จะไปส่งมอบอย่างอื่นไม่ได้ ที่สำคัญแม้จะเป็นทรัพย์อย่างเดียวกันแต่ไร้คุณภาพ ผู้เช่าไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้ตามความประสงค์ ตัวอย่างเช่น เช่าวีดีโอไปดู แต่แผ่นไม่ดีไม่มีคุณภาพ ดูไปสักพักเครื่องสะดุด ภาพไม่ชัดเหมือนมีแผ่นดินไหว เสียอรรถรสในการชม อีกกรณี เช่น เช่ารถตู้ตั้งใจจะไปต่างจังหวัด แต่ยังไม่ทันออกจากกรุงเทพฯ รถก็มาเสียระหว่างทาง เพราะไม่มีการซ่อมบำรุงที่ดี อย่างนี้ถือว่าผู้ให้เช่าผิดสัญญาแน่ๆ ซึ่งผู้เช่าก็สามารถเรียกร้องให้ซ่อมแซมทรัพย์นั้นให้อยู่ในสภาพใช้การได้ ให้เปลี่ยนทรัพย์ชิ้นใหม่ที่ใช้แทนกันได้ หรือแม้แต่จะเลิกสัญญาและเรียกค่าเสียหายก็ได้

การให้คนอื่นเช่าทรัพย์สิน เจ้าของผู้ให้เช่าก็อยากจะไปตรวจตราดูว่า ผู้เช่าเค้าใช้สอยบ้านอย่างไร ได้บำรุงรักษา ซ่อมแซมความชำรุดเสียหายเล็กน้อยๆ ตามควรหรือไม่ กฏหมายก็เลยกำหนดให้ฝ่ายผู้เช่า ต้องอำนวยความสะดวกให้ผู้ให้เช่าหรือตัวแทนของเค้า สามารถเข้าตรวจตราดูความเรียบร้อยในวัน เวลาที่เหมาะสม สะดวกแก่ทั้งสองฝ่าย

ถ้าเราไปเช่าทรัพย์สินของคนอื่น แล้วต่อมาผู้ให้เช่าได้เสียชีวิต ธรรมดาทรัพย์สินชิ้นนั้นก็ย่อมเปลี่ยนมือไปเป็นของทายาท เราที่เป็นผู้เช่าจะทำอย่างไร ตอบง่ายๆ ก็คือ ถ้าเจ้าของทรัพย์ผู้ให้เช่าตายไป ทรัพย์นั้นไม่ว่าจะเป็นบ้าน ที่ดิน หรืออสังหาริมทรัพย์ เช่น ทีวี ตู้เย็น ก็ย่อมตกทอดสู่ทายาท และทายาทของเค้าก็จะต้องรับพันธะผูกพันตามสัญญาเช่าต่อไปจนครบอายุสัญญา เช่น ท่านไปเช่าบ้านจากนายแดงจนถึงธันวาคม 2553 แต่เมื่อต้นเดือนนี้เอง นายแดงมีอุบัติเหตุเสียชีวิต เอกลูกของแดงที่ไดรับมรดกบ้านหลังนี้มา ก็ต้องยอมให้ท่านอยู่ต่อไปจนครบสัญญาจนถึงเดือนธันวาคม 2553

ทรัพย์สินสิ่งของต่างๆ ก็เป็นเช่นคนเราที่มีอายุการใช้งาน พอใช้ไปได้สักพักก็ต้องมีการบำรุงรักษา ต้องมีการซ่อมแซมให้กลับมามีสภาพดีพร้อมใช้งานตามปกติ อย่างเวลาที่ท่านไปเช่าทรัพย์สิน ไม่ว่าจะเป็นสิ่งของใหญ่ๆ เช่น เช่าบ้าน เช่าห้องพัก หรือสิ่งอื่นๆ เช่น เช่าคอมพิวเตอร์ เช่ารถ หากทรัพย์สิน สิ่งของที่เช่าเกิดชำรุดเสียหายก็จะต้องมีการซ่อมแซม คราวนี้ก็มีปัญหาตามมาว่า ใครกันแน่ที่มีหน้าที่ซ่อมแซมทรัพย์สิน จะเป็นหน้าที่ของฝ่ายผู้เช่าหรือเป็นหน้าที่ของฝ่ายผู้ให้เช่า ก็ขึ้นอยู่กับว่าความชำรุดเสียหายของทรัพย์สิน สิ่งนั้นจำเป็นจะต้องมีการซ่อมแซมมากน้อยขนาดไหน เป็นการชำรุดตามอายุ และการใช้งานตามปกติหรือไม่

สมมติว่าเราไปเช่าบ้านหลังหนึ่ง แล้วก็อาศัยอยู่ในบ้านหลังนั้นด้วยความร่มเย็นสงบสุขเสมอมา แต่วันดีคืนดีขื่อคานของบ้านก็เกิดพังลงมา หรือเกิดมีพายุพัดผ่านหอบหลังคาบ้านปลิวหายไปทั้งหลัง อย่างนี้เราในฐานะผู้เช่าต้องทำอย่างไร กฏหมายในเรื่องสัญญาเช่าทรัพย์ ได้กำหนดไว้อย่างชัดแจ้งแล้วว่า กรณีที่ทรัพย์สินเสียหายต้องมีการซ่อมแซม โดยหลักเป็นหน้าที่ของผู้ให้เช่า ยิ่งถ้าเป็นการซ่อมแซมใหญ่ อย่างเช่น การทำคานใหม่ หรือติดกระเบื้องมุงหลังคาทั้งหลังดังตัวอย่างที่ว่ามานี้ เป็นหน้าที่ของฝ่ายผู้ให้เช่าแน่ๆ และเมื่อมีเหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้น ขอแนะนำให้บบรรดาผู้เช่ารีบแจ้งให้อีกฝ่ายหนึ่งทราบโดยเร็วที่สุด

เวลาที่ท่านไปเช่าทรัพย์สินใดก็ตาม ไม่ว่าจะเป็นการเช่าบ้าน เช่ารถ ท่านก็มีหน้าที่ใช้สอยทรัพย์นั้นด้วยความระมัดระวัง และบำรุงรักษาตามควร เช่น ถ้าไปเช่ารถยนต์มาใช้ครึ่งปี ระหว่างนี้ก็เป็นหน้าที่ของผู้เช่าที่ต้องเติมน้ำมัน ล้าง ดูแลรักษาสีรถ เปลี่ยนน้ำมันเครื่องเมื่อถึงกำหนด เพราะถือว่าเป็นการบำรุงรักษาตามปกติ และหากรถเสียเล็กๆ น้อยๆ เช่น หัวเทียนบอดต้องเปลี่ยนหัวเทียน การซ่อมแซมเล็กๆ น้อยๆ ก็เป็นหน้าที่ของผู้เช่า

เช่าเป็นสัญญาที่ทุกฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน อย่างเช่น ในการเช่าบ้าน ฝ่ายผู้เช่าก็มีบ้านอาศัยเป็นที่พักพิงหลับนอน ส่วนผู้ให้เช่าก็ได้ค่าเช่าเป็นการตอบแทนซึ่งปกติค่าเช่านั้นก็มักจะเป็นเงินตรา จะเป็นเงินสกุลไทย สกุลฝรั่ง หรือบางครั้งก็อาจจะมีการตกลงเอาทรัพย์สินอย่างอื่นมาเป็นค่าเช่า เช่น ชำระค่าเช่าเป็นข้าวเปลือก อย่างนี้ก็สามารถทำได้ ไม่มีกฏหมายตรงไหนห้ามไว้ ค่าเช่าจัดว่าเป็นสิ่งสำคัญของสัญญาเช่า ถ้าเป็นการให้อีกฝ่ายใช้ประโยชน์โดยไม่มีค่าเช่า เช่น มีญาติย้ายมาจากต่างจังหวัด เพื่อเรียนหนังสือในกรุงเทพฯ จึงขออาศัยในบ้านของเรา แม้ว่านานๆ ทีจะมีน้ำใจช่วยเหลือออกค่าน้ำค่าไฟบ้าง แต่อย่างนี้ก็ไม่ใช่สัญญาเช่า เป็นเพียงการให้อาศัยเท่านั้น

ในสัญญาเช่า ผู้เช่ามีหน้าที่ต้องชำระค่าเช่าให้ถูกต้องครบถ้วนตรงตามกำหนดเวลาที่ได้พูดจากันไว้ จะตกลงชำระค่าเช่าเมื่อใดก็ได้ เช่น เช่าบ้านเป็นเวลา 1 ปี จะจ่ายค่าเช่างวดเดียวครั้งเดียวจบ หรือจะแบ่งจ่ายเป็นรายเดือน ซึ่งปกติก็ต้องจ่ายทุกสิ้นเดือน แต่ถ้ากำหนดวันเวลากันไว้ เช่น ให้จ่ายค่าเช่าล่วงหน้าทุกวันที่ 10 ของเดือน จะจ่ายตั้งแต่วันที่ 1 ก็ได้ ขอแค่ให้ก่อนวันที่ 10 ของเดือนนั้นๆ เป็นพอ และหากผู้เช่าคนไหนเกิดขัดสนเงินทอง ไม่มีสตางค์ไปชำระค่าเช่า ฝ่ายผู้ให้เช่าก็อาจบอกเลิกสัญญาได้

ถ้าหากผู้เช่าไม่ยอมจ่ายค่าเช่า เรื่องอะไรที่ผู้ให้เช่าเค้าจะยอมให้ใช้ทรัพย์สินของเค้าฟรีๆ ซึ่งกฏหมายก็ให้สิทธิแก่เค้าที่จะบอกเลิกสัญญาเช่าได้ ถ้าเป็นการเช่าเป็นครั้งคราว เช่น เช่าที่ขายของในตลาดนัดที่เปิดเฉพาะบางวัน เช่าแผงลอยในตลาดสด จ่ายค่าเช่าเป็นรายวัน อย่างนี้พอไม่ชำระค่าเช่า ผู้ให้เช่าก็สามารถบอกเลิกสัญญาได้เลยทันที แต่ถ้าเป็นการเช่าทีได้ตกลงจ่ายค่าเช่าเป็นรายเดือน รายไตรมาส หรือทุกๆ สามเดือน หรือรายปี อย่างนี้พอชำระค่าเช่าล่าช้า ฝ่ายผู้ให้เช่าจะบอกเลิกสัญญาเสียในทันทีไม่ได้ แต่จะต้องทวงให้ชำระค่าเช่าอีกครั้ง โดยทอดเวลาให้ผู้เช่าเค้าไปหาสตางค์ซัก 15 วัน 30 วัน แต่ถ้ายังไม่จ่ายก็บอกเลิกสัญญาได้ทันที

บางท่านอาจจะเคยมีประสบการณ์ไปเช่าตึก เช่าบ้าน แต่อาคารหลังนั้นใหญ่โตเกินไป ใช้ประโยชน์ได้ไม่เต็มที่ เช่น อาคารพาณิชย์ทั้งหลัง แต่ใช้เฉพาะพื้นที่ข้างล่างเพื่อทำมาค้าขาย ด้านบนก็เลยกั้นเป็นห้องเล็กๆ ให้คนอื่นมาเช่าอาศัยอยู่ นอกจากเราจะเป็นผู้เช่าอาคารจากเจ้าของแล้ว เราก็ยังเป็นผู้ให้เช่าห้องเล็กๆ กับผู้เช่าคนอื่นๆ อีกด้วย ลักษณะอาการอย่างนี้ทางกฏหมายเรียกกันว่า การเช่าช่วง ซึ่งปกติแล้วไม่สามารถทำได้ ถ้าหากฝ่าฝืนไปให้คนอื่นเช่าช่วงก็จะถือว่า เราผู้เช่าอาคารเป็นฝ่ายผิดสัญญา เจ้าของอาคารผู้ให้เช่าก็สามารถเลิกสัญญาได้เลย ทั้งนี้เว้นเสียแต่ว่า ในสัญญาเช่าอนุญาตให้เราเอาไปให้เช่าช่วงได้ เราจึงสามารถเอาไปเช่าช่วงได้โดยไม่ผิดสัญญา

การเช่าทรัพย์สินสิ่งใดมาแล้ว อาจจะใช้สอยใช้ประโยชน์ไม่เต็มที่ ดังนั้น ควรจะมีการตกลงกันไว้ให้ชัดในสัญญาเช่าเลยว่า ผู้ให้เช่ายินยอมให้มีการเช่าช่วงได้ อย่างนี้เราผู้เช่าก็สามารถเอาทรัพย์สินนั้นไปหาประโยชน์ต่อได้ ทั้งนี้ การยินยอมหรืออนุญาตให้เช่าช่วงนั้น จะระบุอนุญาตไว้ตั้งแต่ทำสัญญาเช่าฉบับแรกเลยก็ได้ หรือจะมาตกลงให้การยินยอมกันภายหลังก็ได้ แต่ข้อสัญญาคือว่า ให้ทำคำยินยอมไว้เป็นลายลักษณ์อักษร นอกจากนั้นอย่าลืมว่า จะเช่าช่วง เช่าตรงก็เป็นสัญญาเช่าประเภทหนึ่ง ดังนั้น การเช่าช่วงบ้าน ที่ดิน อสังหาริมทรัพย์ ถ้ายาวนานกว่าสามปี ก็ให้ไปจดทะเบียนด้วย

ท่านเคยได้ยินปัญหานี้ไหม ตกลงเช่าบ้านกัน 1 ปี ตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2551 ถึง 30 พฤษภาคม 2552 กำหนดจ่ายค่าเช่าทุกเดือน และด้วยความที่เราเป็นผู้เช่าที่ดีจ่ายค่าเช่าสม่ำเสมอ พอครบ 1 ปี ผู้ให้เช่าเขาก็ไม่เห็นว่าอะไร เราก็ไปจ่ายค่าเช่าเรื่อยมา กรณีเช่นนี้ กฏหมายถือว่า สัญญาเช่านั้นถูกต่อออกไปโดยอัตโนมัติ กลายเป็นสัญญาเช่าที่ไม่มีกำหนดเวลา หากเจ้าของบ้านผู้ให้เช่าต้องการจะให้เราออก ไม่สามารถไล่เราออกไปได้ในทันที แต่เค้าจะต้องแจ้งให้เราทราบล่วงหน้าอย่างน้อย 1 ช่วงเวลาชำระค่าเช่า แต่ไม่จำเป็นต้องเกิน 2 เดือน เช่น ถ้ากำหนดจ่ายค่าเช่าทุกเดือน บอกเลิกในวันที่ 10 ของเดือนนี้ อย่างเร็วที่สุดที่จะต้องย้ายออกก็คือ วันที่ 10 ของเดือนถัดไป

สมมติว่าท่านไปเช่ารถยนต์สักคัน ต่อมาเจ้าของขายรถให้คนอื่นไป ทั้งๆ ที่สัญญาเช่ารถยนต์ยังไม่สิ้นสุดลง กรณีเช่นนี้เป็นการเช่ารถยนต์ ซึ่งเป็นสังหาริมทรัพย์ เมื่อมีการถ่ายโอนเปลี่ยนความเป็นเจ้าของ เจ้าของคนใหม่เค้าไม่ต้องผูกพันตามสัญญาเช่า และเค้าก็สามารถเรียกเอารถคืนจากเราได้ แต่เราผู้เช่าซึ่งเสียประโยชน์ก็สามารถฟ้องเรียกค่าเสียหาย จากเจ้าของรถคันเดิมซึ่งเป็นผู้ให้เช่าได้

ถ้าท่านไปเช่าบ้านเป็นเวลา 3 ปี ทำหลักฐานสัญญาเช่าโดยถูกต้อง ผ่านไปได้ปีเดียว ผู้ให้เช่าเค้ามีความจำเป็นต้องขายบ้านใช้หนี้ อย่างนี้เราผู้เช่าต้องทำอย่างไร กรณีเช่นนี้ถือว่าเป็นการเช่าอสังหาริมทรัพย์ การเช่าที่ถูกต้องก็ย่อมมีผลผูกพันผู้ซื้อบ้านหลังนี้ไปจนกว่าจะครบอายุสัญญาเช่า ดังนั้นท่านสบายใจได้ ท่านยังคงมีสิทธิอยู่ในบ้านหลังนั้นต่อไปได้อีก 2 ปีตามที่เขียนไว้ในสัญญา

จากเหตุการณ์คลื่นยักษ์สึนามิได้ถาโถมถล่มภาคใต้ แถบชายฝั่งทะเลอันดามันของไทย ทำให้มีผู้สูญหายทั้งชาวไทยและต่างประเทศหลายพันคน ซึ่งไม่สามารถยืนยันการเสียชีวิตของบุคคลนั้นได้ จึงเกิดปัญหาในการจัดการทรัพย์สินข้าวของเงินทองของบุคคลนั้น ในระหว่างที่ยังไม่ครบกำหนดเวลาที่ศาลจะสั่งให้เป็นคนสาปสูญได้ ทางออกของปัญหานี้คือ หากผู้สูญหายเคยแต่งตั้งตัวแทนผู้รับมอบอำนาจทั่วไปไว้แล้ว ก็ให้ตัวแทนคนนั้นดูแลจัดการทรัพย์สินไปพลางก่อน แต่อำนาจของตัวแทนก็มีจำกัด จะไปดำเนินการในเรื่องสำคัญๆ ไม่ได้ เช่น จะเอาที่ดินของผู้สูญหายไปขาย ไปจำนองไม่ได้ เรื่องสำคัญเช่นนี้ ตัวแทนจะต้องมายื่นคำร้องขอต่อศาล ให้ศาลอนุญาตก่อนดำเนินการ

การจัดการทรัพย์สินของบุคคลที่สูญหายในเหตุภัยพิบัติเคลื่อนสึนามิถล่มภาคใต้ฝั่งอันดามันนั้น หากผู้สูญหายได้ตั้งตัวแทนผู้รับมอบอำนาจทั่วไปไว้ก็ให้ตัวแทนคนนั้น ช่วยจัดการทรัพย์สินไปพลางก่อน แต่ถ้าไม่ได้ตั้งตัวแทนผู้รับมอบอำนาจทั่วไปไว้ ในช่วงที่รอให้ครบกำหนดเวลาสาปสูญ 2 ปีนั้น ก็ให้สามี ภรรยา หรือญาติพี่น้องของผู้สูญหายไปติดต่อพนักงานอัยการ เพื่อให้ช่วยดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลขอจัดการทรัพย์สินของผู้ไม่อยู่ โดยยื่นคำร้องในเขตศาลที่ผู้เสียหายมีภูมิลำเนาระบุรายการทรัพย์สินที่ขอเข้าไปจัดการให้ชัดเจน พร้อมแสดงหลักฐานเกี่ยวกับทรัพย์สิน เช่น ทะเบียนรถยนต์ โฉนดที่ดิน จากนั้นศาลก็จะพิจารณาสั่งให้จัดการทรัพย์สินชั้นนั้นเป็นคราวไป

หากผู้สูญหายจากภัยพิบัติคลื่นยักษ์สึนามิ ไม่ได้ตั้งตัวแทนผู้รับมอบอำนาจทั่วไปไว้ ญาติพี่น้องก็สามารถยื่นคำร้องขอต่อศาล เพื่อจัดการทรัพย์สินของผู้ไม่อยู่เป็นคราวๆ ไปได้ ซึ่งก็อาจไม่สะดวกเท่าใดนัก เพราะศาลจะอนุญาตให้จัดการทรัพย์สินเป็นครั้งๆ ไป ต่อมาหากเวลาผ่านไปแล้ว 1 ปี เพื่อให้ญาติพี่น้องของผู้สูญหาย สามารถจัดการทรัพย์สินได้สะดวกยิ่งขึ้น ก็สามารถขอความช่วยเหลือจากพนักงานอัยการ ให้ดำเนินการยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อให้แต่งตั้งใครก็ได้ ที่คิดว่ามีความสามารถเป็นผู้จัดการทรัพย์สิน คนนี้มีอำนาจดำเนินการทั้งปวง เกี่ยวกับทรัพย์สินของผู้เสียหาย เว้นแต่ที่เป็นเรื่องสำคัญๆ

การจัดการทรัพย์สินของผู้สูญหายในเหตุภัยพิบัติคลื่นยักษ์สึนามิ โดยตัวแทนผู้รับมอบอำนาจทั่วไปก็ดี หรือผู้จัดการทรัพย์สินของผู้ไม่อยู่ก็ดี แม้ว่าโดยทั่วไปจะมีอำนาจจัดการทรัพย์สินของผู้สูญหายคนนั้นอย่างใดก็ได้ โดยไม่ต้องขออนุญาตจากศาลทุกๆ เรื่อง ทุกๆ ครั้ง แต่บางเรื่องที่สำคัญตัวแทนผู้รับมอบอำนาจทั่วไป และผู้จัดการทรัพย์สิน ก็ไม่สามารถจัดการได้เองโดยลำพัง แต่จะต้องขออนุญาตจากศาลก่อนดำเนินการ ซึ่งได้แก่ การขายหรือจำนอง อสังหาริมทรัพย์ การให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ที่มีระยะเวลาการเช่า 3 ปีขึ้นปี การให้ทรัพย์สิน การประนีประนอมยอมความ การฟ้องต่อศาล และการมอบข้อพิพาทอนุญาโตตุลาการพิจารณา

การเซ้งมักจะเกิดขึ้นกับแผงลอย พื้นที่ค้าขายและอาคารพาณิชย์ เช่น ไปเช่าแผงลอยขายของที่มาบุญครองค้าขายดีมีกำไร มีเงินพอที่จะหาที่หาทางค้าขายเป็นการถาวร ก็เลยโอนสิทธิการใช้ประโยชน์ในแผงลอยขายของอันนั้นให้แก่คนอื่นไป โดยเก็บสตางค์บ้างบางส่วน ลักษณะเช่นนี้เรียกว่า การเซ้ง หรือที่ภาษากฏมายเรียกว่า การโอนสิทธิการเช่า เมื่อมีการเซ้งก็ถือเสมือนหนึ่งว่า ผู้รับโอนสิทธิการเช่าหรือคนเซ้งเข้าไปแทนที่ของเราในสัญญาเช่า มีสถานะเป็นผู้เช่าแทนเราไป โดยปริยายมีหน้าที่ชำระค่าเช่าให้แก่เจ้าของทรัพย์สินผู้ให้เช่าโดยตรงเลย

การเซ้ง หรือการโอนสิทธิการเช่านั้น มีผลทำให้คนเซ้งเข้าไปแทนที่ผู้เช่าในสัญญาเช่าเดิม ผู้เช่าคนเดิมมีหน้าที่ต้องทำอย่างไร ต้องจ่ายค่าเช่าเท่าไหร่ เราที่เป็นคนเซ้งก็ต้องทำตามนั้น และเมื่อใดก็ตามที่ท่านต้องไปเซ้งตึกเซ้งแผงลอย หรือเซ้งอะไรก็ตามก็ขอแนะนำให้ตรวจสอบเรื่องต่างๆ ต่อไปนี้ ก่อนอื่นดูว่าสัญญาเช่าเดิมอนุญาตให้มีการเซ้งต่อหรือไม่ จากนั้นดูว่าสัญญาเช่าเดิม มีกำหนดเวลาเช่าเหลืออีกกี่ปี คุ้มค่าที่เราจะเซ้งต่อหรือเปล่า เมื่อตกลงกันได้แล้ว ก็อย่าลืมทำเป็นหนังสือ และแจ้งให้เจ้าของตึก ผู้ให้เช่าทราบด้วย

โดยหลักการจับกุมตัวผู้กระทำผิดกฏหมายบ้านเมืองนั้น เป็นหน้าที่ของเจ้าพนักงาน ซึ่งโดยทั่วไปก็คือตำรวจ และเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง เช่น นายอำเภอ ปลัดอำเภอ และบางครั้งเจ้าหน้าที่ของรัฐซึ่งมีอำนาจตามกฏหมายเฉพาะ ก็ยังมีอำนาจจับกุมพวกขนสินค้าหนีภาษี ตามที่กฏหมายศุลกากรเขียนไว้ แต่สำหรับประชาชนทั่วไปอย่างเรา โดยปกติไม่มีอำนาจหน้าที่ในการจับกุมผู้ใด เพราะไม่ใช่เจ้าพนักงาน

แม้ว่าโดยทั่วไป ประชาชนคนธรรมดาจะไม่มีอำนาจจับกุมตัวผู้กระทำความผิด แต่ถ้าเจ้าพนักงานร้องขอ ให้ประชาชนเข้ามาช่วยเหลือจับกุมตัวผู้กระทำความผิด ตามหมายจับที่ออกโดยศาล พลเมืองดีทั้งหลายก็สมควรให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ด้วย เป็นต้นว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจกำลังจะจับกุมคนร้ายชิงทรัพย์ ตามที่ศาลท่านได้ออกหมายจับไว้ แต่คนร้ายใช้กำลังต่อสู้ และวิ่งหลบหนีเจ้าหน้าที่ ตำรวจก็เลยตะโกนบอกให้เราที่ผ่านมา กำลังเดินสวนกับคนร้ายพอดี ให้ช่วยรวบตัวคนร้ายไว้อย่างนี้เราทำได้ ไม่ผิดกฏหมาย และก็สมควรกระทำอย่างยิ่งในฐานะพลเมืองดี แม้ว่าเราไม่มีหน้าที่ต้องทำตามคำร้องขอของตำรวจคนนั้นก็ตาม

โดยทั่วไปการจับกุมคนร้ายผู้กระทำความผิด มาลงโทษตามกฏหมายบ้านเมืองนั้น เป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ตำรวจ แต่บางครั้งเราซึ่งเป็นประชาชนธรรมดา ก็สามารถช่วยแบ่งเบาภาระของตำรวจในการจับกุมคนร้ายได้เช่นกัน ถ้าหากว่าเราพบเห็นการกระทำความผิดอาญาต่อหน้าต่อตา เช่นขณะกำลังเดินตลาดพบเห็นคนร้ายวิ่งราวกระเป๋า หากจะรอแจ้งความให้เจ้าหน้าที่มาติดตามจับกุม เห็นทีจะช้าไปไม่ทันการณ์ก็เลยช่วยเหลือผู้เสียหาย จับกุมคนร้าย กรณีเช่นนี้สามารถทำได้เลย

บางครั้งประชาชนก็สามารถจับกุมตัวคนร้าย ผู้กระทำความผิดอาญาได้ โดยถือว่าทำไปอย่างถูกต้องตามกฏหมาย หากเจ้าหน้าที่ร้องขอให้ช่วยจับผู้ร้ายตามหมายจับ หรือพบเห็นคนร้ายกระทำความผิดซึ่งหน้า ต่อหน้าต่อตาเรา ทั้งนี้สำหรับประชาชนที่ได้ไปประกันตัวผู้ต้องหา หรือจำเลยกับเจ้าหน้าที่ตำรวจกับอัยหารหรือกับศาล หากพบเห็นว่า เขากำลังจะหลบหนีและไม่สามารถแจ้งเจ้าหน้าที่ได้ทัน หรือเขาหลบหนีไปแล้ว บังเอิญเราพบเห็นตัว และหากจะไปขอความช่วยเหลือจากตำรวจ เห็นทีจะช้าไปไม่ทันการณ์ กรณีเช่นนี้เราสามารถจับกุมตัวผู้ต้องหา หรือจำเลยที่เราเป็นนายประกันได้

ข่าวเกี่ยวกับเด็กขโมยลูกอมที่ร้านค้าชื่อดังแห่งหนึ่งย่านดอนเมือง ได้พาดหัวข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์หลายฉบับ และก็มีประเด็นกฏหมายหลายเรื่องที่น่าสนใจ คือ การลักทรัพย์ โดยประมวลกฏหมายอาญาได้กำหนดไว้ว่า ใครที่เอาทรัพย์สินของคนอื่นไปโดยทุจริต โดยรู้ทั้งรู้ว่าไม่ใช่ของตนเอง ตนไม่มีสิทธิใดๆ ที่จะครอบครองเป็นเจ้าของทรัพย์สินนั้น แต่ก็ยังเอาไป อย่างนี้มีความผิดฐานลักทรัพย์ ต้องระวางโทษไม่เกิน 3 ปี และปรับไม่เกิน 6 พันบาท

จากเหตุการณ์คลื่นยักษ์สึนามิพัดเข้าถล่มภาคใต้ ชายฝั่งทะเลอันดามันของไทย ความสูญเสียที่ภัยธรรมชาติครั้งนี้ได้ก่อเกิดขึ้น ก็ยังคงเป็นแผลในใจของใครหลายคน โดยเฉพาะเด็กๆ ที่สูญเสียพ่อแม่ ต้องกลายเป็นเด็กกำพร้า ในทางกฏหมายเด็กและเยาวชนที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ที่ยังคงเป็นผู้เยาว์อยู่นั้นจำเป็นต้องมีผู้ใหญ่คอยดูแล ปกครอง อบรมสั่งสอนให้การเลี้ยงดูอุปการะ ซึ่งปกติพ่อแม่ของผู้เยาว์ ก็จะเป็นคนที่ทำหน้าที่ในส่วนนี้ แต่เมื่อคลื่นยักษ์ได้พลัดพรากชีวิตของพ่อแม่เขาไปแล้ว ก็จำเป็นที่จะต้องมีการตั้งผู้ปกครอง ซึ่งปกติก็คือ ญาติสนิทของเด็กผู้เยาว์ โดยให้ไปขอความช่วยเหลือจากพนักงานอัยการเพื่อให้ยื่นคำร้องต่อศาล

พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กและเยาวชน พ.ศ. 2546 เป็นเครื่องมือสำคัญในการพิทักษ์สิทธิเด็กและเยาวชน ซึ่งจะกำหนดบทบาทและหน้าที่ของผู้ปกครองที่ต้องการอุปการะเลี้ยงดูบุตรหลาน ไม่ปล่อยให้อยู่ตามลำพัง อาจเป็นอันตราย หรือหากมีการใช้ความรุนแรงในครอบครัว มีการทารุณกรรมไม่ว่าทางร่างกายหรือจิตใจ เจ้าหน้าที่สามารถยื่นมือเข้าช่วยเหลือเด็กได้ทันที ส่วนเด็กเร่ร่อน เด็กกำพร้า ข้างถนน เด็กกำพร้า เด็กพิการ ภาครัฐก็จะช่วยเหลือโดยการสงเคราะห์ให้ได้เรียนหนังสือ

กรณีข่าวการควบคุมตัว และถามปากคำเด็ก 9 ขวบ ที่ขโมยลูกอมนั้นมีประเด็นที่น่าสนใจ เช่น เมื่อตำรวจจะทำการสอบสวน หรือถามปากคำเด็กที่อายุไม่เกิน 18 ปี ไม่ว่าในฐานะผู้เสียหาย ในฐานะพยาน หรือแม้แต่ในฐานะผู้ต้องหา การทำงานต่างๆ ของตำรวจต้องเป็นไปอย่างรอบคอบระมัดระวังมิให้กระทบกระเทือนต่อจิตใจ ความรู้สึกนึกคิดของเด็กเหล่านั้น ด้วยเหตุนี้การสอบปากคำจึงต้องแยกเป็นสัดส่วน ในสถานที่ที่เหมาะสมสำหรับเด็ก โดยมีนักจิตวิทยา หรือนักสังคมสงเคราะห์ คนที่เด็กเค้าไว้เนื้อเชื่อใจร้องขอ และก็พนักงานอัยการเข้ามาร่วมในการถามปากคำนั้นด้วย

กรณีเด็กวัย 9 ขวบ ไปขโมยลูกอมมูลค่าเพียงสามสิบกว่าบาทนั้น แม้ว่าจะเป็นความผิดอาญาฐานลักทรัพย์ แต่กฏหมายก็เปิดช่องให้ไม่ต้องฟ้องร้องคดีต่อศาลได้ หากผู้อำนวยการสถานพินิจและคุ้มครองเด็ก และเยาวชนได้พิจารณาอายุ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษาอบรม สุขภาพ นิสัยของเด็ก ประวัติ ฐานะอาชีพของพ่อแม่เด็ก และพฤติกรรมต่างๆ แล้วเห็นว่าเด็กอาจกลับตัวเป็นคนดีได้ โดยไม่ต้องฟ้องร้อง แต่ให้อยู่ในการคุมประพฤติของสถานพินิจฯ เพื่อแก้ไขฟื้นฟูพฤติกรรม ผู้อำนวยการสถานพินิจฯ อาจจะเสนอความเห็นต่อพนักงานอัยการให้สั่งไม่ฟ้องคดีได้ เพราะความผิดฐานลักทรัพย์นี้มีอัตราโทษขั้นสูงไม่เกิน 5 ปี และหากอัยการเห็นชอบด้วย คำสั่งไม่ฟ้องคดีของอัยการก็เป็นที่สุด

แม้จะเป็นผู้กระทำความผิดเหมือนกัน แต่โดยสภาพร่างกาย สภาพจิตใจ วุฒิภาวะที่แตกต่างกัน กฏหมายจึงกำหนดกระบวนการต่างๆ เกี่ยวกับเด็กที่กระทำความผิดเป็นพิเศษกว่าผู้ใหญ่ โดยถนุถนอมความรู้สึกนึกคิดของพวกเค้า เช่น ต้องแจ้งให้พ่อแม่เค้าทราบ การควบคุมตัวก็ต้องแยกออกจากผู้ต้องหาคนอื่นที่เป็นผู้ใหญ่ มิใช่ควบคุมตัวในห้องขังบนโรงพัก และจะควบคุมตัวได้ไม่เกิน 24 ชั่วโมง จากนั้นต้องส่งตัวให้ สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน รับเด็กคนนั้นไปดูแลต่อ พอไปถึงสถานพินิจฯ ผู้อำนวยการที่นั้นก็พร้อมตลอด 24 ชั่วโมง ที่จะให้พ่อแม่ผู้ปกครองมาประกันตัวเด็กออกไป ซึ่งส่วนใหญ่มักจะเป็นการปล่อยชั่วคราวโดยไม่เรียกหลักประกัน

ท่านอาจสงสัยว่า เวลาที่เด็กและเยาวชนไปกระทำความผิดอาญา เค้าจะต้องรับโทษทัณฑ์เหมือนเช่นผู้ใหญ่หรือไม่ คำตอบก็คือ ถ้าเด็กอายุไม่เกิน 7 ขวบไปกระทำความผิด เด็กผู้นั้นไม่ต้องรับโทษเลย แต่ถ้าเด็กโตกว่า 7 ขวบแต่ยังไม่เกิน 14 ขวบ อย่างเช่น เด็กอายุ 9 ขวบ ไปขโมยลูกอมในร้านค้า ซึ่งเด็กคนนั้นแม้จะกระทำผิดฐานลักทรัพย์ก็ไม่ต้องรับโทษเช่นเดียวกัน เพียงแต่ศาลอาจจะว่ากล่าวตักเตือนเด็กคนนั้น หรือว่ากล่าวตักเตือนพ่อแม่ ผู้ปกครองที่ปล่อยปละละเลย ไม่อบรมลูกหลานด้วยก็ได้ อาจจะมีการวางข้อกำหนดให้พ่อแม่ ดูแลลูกเป็นพิเศษ หรืออาจให้เจ้าหน้าที่เข้ามาช่วยดูแลความประพฤติของเด็กอีกหางหนึ่ง

ทุกวันนี้เด็กและเยาวชนกระทำความผิดอาญามากขึ้น โดยเฉพาะความผิดเล็กน้อย เช่น แก๊งค์ซิ่งแข่งรถกวนเมือง การทะเลาะวิวาท ไปจนถึงความผิดอาญาฉกรรจ์ การกระทำผิดข่มขืน รุมโทรมหญิง การจี้ปล้น สาเหตุหลักคงเป็นเพราะขาดความอบอุ่นในครอบครัว หรือมีเพื่อนฝูงไม่ดี แต่คงปฏิเสธไม่ได้ว่าการดื่มสุราของมึนเมา ทำให้เด็กซึ่งอ่อนต่อโลกอยู่แล้วขาดสติและถูกชักจูงไปในทางที่ไม่ดีได้ง่ายขึ้น ดังนั้นกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน จึงรณรงค์ห้ามขายสุราให้แก่เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี ซึ่งหากใครฝ่าฝืน จะมีความผิดโดยจำคุกสูงถึง 3 เดือน ปรับมากถึง 30,000 บาท หรือ อาจจะโดนทั้งจำคุกและปรับ

เมื่อผู้ปกครองทราบว่า ลูกหลานของตนเองถูกจับกุมตามปกติต้องรีบติดต่อตำรวจ ที่เป็นพนักงานสอบสวน ที่ต้องรับผิดชอบคดีนั้น และสามารถขอประกันตัวเด็กออกมาได้ แต่ต้องเตรียมเอกสารหลักฐานต่างๆ ให้พร้อมยื่นต่อเจ้าพนักงาน เมื่อได้รับการประกันตัว ต้องทำสัญญาประกันวางเงิน วางหลักทรัพย์ค้ำประกัน แล้วสามารถรับตัวเด็กออกไปได้

เด็กและเยาวชนไปกระทำความผิดอาญา เมื่อถูกตำรวจจับกุมแล้ว ต้องนำไปส่งสถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน ให้ควบคุมตัวไว้เพื่อได้สอบสวน และดำเนินคดีต่อไป แต่อย่างไรก็ตามเมื่อศาลยังไม่ตัดสินว่ามีความผิด ต้องถือไว้ก่อนว่าผู้นั้นบริสุทธิ์ และมีสิทธิได้รับการปล่อยตัวชั่วคราว หรือประกันตัว ได้แก่ ปัญหาคือว่าพ่อแม่ ผู้ปกครองจะทราบว่า ลูกไปทำความผิดก็หมดเวลา ไม่สามารถประกันตัวได้แล้ว แต่ตอนนี้กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนได้เตรียมเจ้าหน้าที่ประจำสถานพินิจฯ ทุกแห่งเพื่อให้บริการประกันตัวเด็กได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ในการบำบัดฟื้นฟูเด็ก และเยาวชนที่หลงผิดให้เป็นคนดี ไม่หวนมากระทำผิดซ้ำอีกนั้น ลำพังเพียงแต่หลักสูตรวิธีการบำบัดฟื้นฟูที่ดี ของกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนเห็นจะไม่เพียงพอ เพราะหากสังคมที่เค้ากลับเข้าไปอยู่อาศัยอยู่นั้นไม่ยอมรับตัวเค้า ให้กลับเข้าเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ดังเช่นที่ผ่านมา ซึ่งปรากฏว่า มักจะมีการตั้งข้อรังเกียจ ไม่ยอมรับเด็กและเยาวชนเหล่านั้นเข้าไปทำงาน และการว่างงานก็เป็นปัจจัยสำคัญ ที่กดดันให้เด็กและเยาวชนหวนกลับไปกระทำผิดซ้ำอีก เพื่อบรรเทาปัญหาเหล่านั้น กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน จึงจัดโครงการประกันความเสียหายที่เกิดจากการทำงานของเด็กและเยาวชนขึ้น

โครงการประกันความเสียหายที่เกิดจากการทำงานของเยาวชนนั้นสำเร็จ เป็นผลได้จริง ก็ด้วยจิตกุศลของพี่น้องประชาชน ที่ต้องการช่วยเหลือให้เด็กและเยาวชนที่เคยหลงผิดกลับตัวเป็นคนดี มีงานทำ สามารถดำรงชีพในสังคมได้อย่างเข้มแข็ง ประกอบอาชีพที่สุจริต สำหรับผู้ที่เป็นกำลังสำคัญผลักดันเรื่องนี้ก็คือ สมาคมชาวไทยเชื้อสายจีน ที่ได้จัดตั้งกองทุนชดใช้ค่าเสียหายให้กับสถานประกอบการ โดยมีการค้ำประกันความเสียหาย ให้แก่สถานประกอบการที่รับเด็กและเยาวชน ซึ่งถูกปล่อยตัวจากสถานพินิจเข้าไปทำงานตามความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง ในวงเงินรายละไม่เกิน 30,000 บาท ภายในเวลา 1 ปี นับแต่รับเด็กเข้าทำงาน

หลักการสำคัญที่เจ้าหน้าที่ของกรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน ได้ยึดถือปฏิบัติ คือต้องได้เด็กและเยาวชนที่เคยหลงผิดไปกระทำความผิดต้องมาติดอยู่ที่สถานพินิจ ได้ปรับปรุงแก้ไขพัฒนาพฤตินิสัยในเป็นคนดี มีความพร้อมทั้งทางร่างกาย อารมณ์ สังคม จิตใจ ที่จะกลับคืนเป็นส่วนหนึ่งที่มีคุณภาพของสังคม และเพื่อเตรียมความพร้อมให้เหมาะสมกับเด็กแต่ละคนมากที่สุด ตั้งแต่มารยาทการวางตัวในสังคม กฏหมายระเบียบข้อห้ามต่างๆ การหางาน การวางแผนการเรียน การศึกษาต่อ การฝึกอาชีพ การแก้ไขปัญหาในสถานการณ์เฉพาะหน้า ตลอดจนเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การอดออม ความอดทนอดกลั้น เป็นต้น ความทุ่มเท ความพยายามต่างๆ ของกรมพินิจฯ ที่ว่ามานี้ ก็เพื่อไม่ให้พวกเขาเหล่านั้นทำผิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า

งานบำบัดฟื้นฟูและพัฒนาเด็ก และเยาวชนที่กระทำผิดกฏหมาย ทั้งในช่วงที่อยู่ระหว่างการดูแลในสถานพินิจ และหลังจากที่ได้รับการปล่อยตัวกลับสู่สังคม จำเป็นต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก ลำพังเพียงอาศัยงบประมาณของทางราชการอย่างเดียว อาจไม่พอที่จะแก้ไขปัญหาให้สำเร็จลุล่วงไปได้ กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจึงตระหนักถึงความจำเป็น ในการจัดหาเงินทุนด้วยการขอรับเงินสนับสนุนจากผู้มีจิตศรัทธา โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากภาคเอกชน จึงได้ดำเนินการจัดตั้งมูลนิธิเพื่อช่วยเหลือเด็กและเยาวชนในการดูแลของกรมพินิจ และคุ้มครองเด็กและเยาวชน ท่าใดที่ประสงค์จะบริจาคสามารถติดต่อได้ที่ 0 2502 8269